
Published on 17/11/2026
Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի Կողմերի 17-րդ համաժողովին (CBD COP17) ընդառաջ՝ «Երևանի բնապահպանական սիմպոզիում 2026»-ի (YCS 2026) շրջանակում կայացել է թեմատիկ պանելային քննարկում (Theme C), որը նվիրված էր գլոբալ բնապահպանության ամենաառանցքային հարցերից մեկին՝ ինչպե՞ս ապահովել, որ պահպանվող տարածքներն ու այլ արդյունավետ տարածքահեն պահպանության միջոցները (OECMs) ոչ միայն թղթի վրա գոյություն ունենան, այլև ապահովեն չափելի ու իրական էկոլոգիական արդյունքներ։
Քննարկման ընթացքում միջազգային փորձագետները ներկայացրել են տարբեր երկրների հաջողված փորձն ու մոնիթորինգի նորարարական մեխանիզմները։ Մասնավորապես՝ Մեքսիկայի Բնության պահպանվող տարածքների ազգային հանձնաժողովի (CONANP) ներկայացուցիչ Էդուարդո Ռոբելո Գոնսալեսն անդրադարձել է իր երկրում գործող կամավոր պահպանվող տարածքների (ADVC) համակարգին։ Նա ընդգծել է, որ այդ փորձը հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է համայնքային և մասնավոր հողատերերին արդյունավետորեն ներգրավել պաշտոնական պահպանության համակարգում՝ միաժամանակ պահպանելով նրանց սեփականության իրավունքներն ու խրախուսելով տեղական մակարդակով իրականացվող մոնիթորինգը։
Տեղական մոնիթորինգի ներուժն առավել ընդլայնվում է, երբ դրան զուգակցվում են ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաներն ու մասնավոր հատվածի ներգրավվածությունը։ Այս համատեքստում Ճապոնիայի բնապահպանության նախարարության ներկայացուցիչ Կինամե Կոհեյը ներկայացրել է Ճապոնիայի «Kyosei sites» մոդելն ու «Biome Inc.» թվային հավելվածի կիրառման փորձը։ Նրա խոսքով՝ այս գործիքակազմը փաստում է, որ մասնավոր հատվածի և քաղաքացիական գիտության ներգրավումը կենսաբազմազանության տվյալների հավաքագրման գործընթացում ապահովում է մասշտաբային ու կայուն արդյունքներ։
Հավաքագրված տվյալների հուսալիությունն ու միջազգային չափանիշներին համապատասխանությունն իր հերթին վճռորոշ են գլոբալ նպատակների իրագործման տեսանկյունից։ Բնության պահպանության միջազգային միության Ասիայի տարածաշրջանային գրասենյակի (IUCN Asia Regional Office) ներկայացուցիչ Օլիվիե Շասոն, անդրադառնալով IUCN-ի «From Coverage to Confidence» զեկույցին, շեշտել է, որ Կունմինգ-Մոնրեալի «Նպատակ 3»-ին (Target 3) հասնելու համար անհրաժեշտ է տարածքների պարզ քանակական ծածկույթից անցում կատարել դեպի արդյունքների հավաստիություն։ Դա հնարավոր է իրականացնել ապացույցների վրա հիմնված մոնիթորինգի և OECM հստակ չափանիշների կիրառման միջոցով։
Պանելային քննարկման մասնակիցները համակարծիք էին, որ հնարավոր չէ արդյունավետորեն պահպանել այն, ինչը չի չափվում․ հուսալի մոնիթորինգն ու հավաստագրումն այն կարևորագույն կամուրջն են, որոնք միացնում են տեղական պահպանության ջանքերը համաշխարհային ֆինանսավորմանն ու միջազգային ճանաչմանը։