Կովկասյան հովազի ներկայությունը CWR-ում. էկոհամակարգի կայունության և պահպանության արդյունավետության ցուցիչ

Կովկասյան կենսաբազմազանության ապաստարանում (CWR) մեր թակարդ տեսախցիկները հերթական անգամ արձանագրել են կովկասյան (պարսկական) հովազի (Panthera pardus tulliana) ներկայությունը։ Սա տարածաշրջանում իրականացվող բնապահպանական երկարաժամկետ ջանքերի արդյունավետության կարևորագույն ցուցիչն է։

Կովկասյան հովազը գրանցված է Բնության պահպանության միջազգային միության (IUCN) Կարմիր ցուցակում որպես «Վտանգված» (EN) տեսակ, ինչն արտացոլում է այս կենդանատեսակի գլոբալ պոպուլյացիայի շարունակական և կտրուկ անկումը։

Ամբողջ աշխարհում պահպանվել է ընդամենը 750-1,044 առանձնյակ, որոնց մոտ 83%-ը բնակվում է Իրանում։ Տարածաշրջանային տվյալներ (ըստ մոնիթորինգի).
- Թուրքմենստան (Կոպետդաղ)՝ 60-80 առանձնյակ
- Ադրբեջան՝ 6-17 առանձնյակ (այդ թվում՝ 3–9 ձագ)
- Իրաքյան Քուրդիստան՝ 9 հասուն առանձնյակ
- Ղազախստան՝ 0-5 առանձնյակ

Հայաստանում հովազների թիվը գնահատվում է ընդամենը 3-ից 9 առանձնյակ։ Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում տեսակի գլոբալ պոպուլյացիան նվազել է շուրջ 50%-ով, ինչն ընդգծում է կայուն պահպանության հրատապությունը։ Այս համատեքստում CWR-ն ծառայում է որպես կրիտիկական նշանակության անվտանգ գոտի՝ նպաստելով այս տագնապալի միտման կանխմանը։

Լինելով առաջնակարգ գիշատիչ (apex predator)՝ հովազի ներկայությունը վկայում է առողջ էկոհամակարգի և կայուն կերային բազայի (օրինակ՝ բեզոարյան այծերի) մասին։ Այս առանցքային տեսակի կորուստը էկոհամակարգի հավասարակշռության հիմնարար փոփոխությունների կհանգեցնի։

Մեկ հովազին անհրաժեշտ է ընդարձակ տարածք՝ հաճախ 100 կմ² և ավելի։ CWR-ի պահպանվող կարգավիճակն ապահովում է անվտանգ միջանցք, որն անհրաժեշտ է կենդանիների մեծածավալ տեղաշարժերի և տեսակի երկարաժամկետ գոյատևման համար։

CWR-ի տարածքում իրականացվող շարունակական մոնիթորինգն ու բնակավայրերի պաշտպանությունը մնում են առաջնահերթություն՝ Հայաստանի ամենավտանգված կատվազգու ապագան երաշխավորելու համար։