Հեղինակ՝ Ռուբեն Խաչատրյան, FPWC-ի հիմնադիր և տնօրեն

2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանության հիմնադրամի (FPWC) հիմնադիր և տնօրեն Ռուբեն Խաչատրյանը IUCN-ի կողմից կազմակերպված՝ վայրի կենդանիների ապօրինի առևտրին նվիրված քննարկման ընթացքում հանդես է եկել ազդեցիկ ելույթով՝ ընդգծելով բնապահպանության ոլորտում քաղաքացիական տարածքի պաշտպանության կարևորությունը։

Քաղաքացիական տարածքի նշանակությունը բնապահպանությունում

Ռուբեն Խաչատրյանը շեշտել է, որ քաղաքացիական տարածքը համաշխարհային բնապահպանական ջանքերի հիմնասյուներից է։ Իր խոսքում նա նշել է, որ այն հնարավորությունը, որ բնապահպանները, հասարակական կազմակերպությունները և տեղական համայնքները կարողանան գործել ազատ ու առանց վախի, կենսական նշանակություն ունի մոլորակի կենսաբազմազանության պաշտպանության հաջողության համար։

«Քաղաքացիական տարածքը պարզապես երկխոսության հարթակ չէ․ այն այն հիմքն է, որի վրա կառուցվում են մեր համատեղ ջանքերը», — նշել է Խաչատրյանը։ Նա ընդգծել է, որ առանց բաց և ապահով միջավայրի՝ բնապահպանական ջանքերը կարող են խաթարվել արտաքին ճնշումների հետևանքով, իսկ համարձակ և արդյունավետ գործողությունները՝ սահմանափակվել։

IUCN-ի դերը քաղաքացիական տարածքի պաշտպանության հարցում

Որպես աշխարհում ամենամեծ բնապահպանական ցանց՝ IUCN-ը պատասխանատվություն ունի ապահովելու, որ իր անդամները, հատկապես բարձր ռիսկերով պայմաններում աշխատող կազմակերպություններն ու անհատները, օրինակ՝ Հայաստանում, զգան իրենց պաշտպանված և աջակցված։ Խաչատրյանը կոչ է արել IUCN-ին վճռականորեն հակազդել այն բոլոր փորձերին, որոնք միտված են թուլացնելու բնապահպանական ջանքերը։

«Բացասական դերակատարները ծաղկում են այնտեղ, որտեղ քաղաքացիական տարածքները թույլ են։ Մեր համատեղ պատասխանատվությունն է ապահովել, որ նման խոցելիություններ չլինեն ո՛չ IUCN-ի ներսում, ո՛չ էլ դրա ավելի լայն ցանցերում», — ընդգծել է նա։

Դեպի փոփոխություն․ Քաղաքացիական տարածքի գլոբալ աշխատանքային խումբ

Խաչատրյանը բարձր է գնահատել IUCN-ի Քաղաքացիական տարածքի գլոբալ աշխատանքային խմբի ստեղծումը՝ այն բնութագրելով որպես կարևոր քայլ բարձր ճնշման պայմաններում աշխատող բնապահպանների և կազմակերպությունների առջև ծառացած ռիսկերը հասցեագրելու ճանապարհին։ Սակայն նա նաև նշել է, որ անհրաժեշտ է գնալ ավելի առաջ՝ առաջարկելով մշակել նոր բանաձև, որը կապահովի քաղաքացիական տարածքի երկարաժամկետ պաշտպանությունն ու ընդլայնումը։

Նա IUCN համայնքին հրավիրել է մասնակցել այդ բանաձևի մշակման գործընթացին, որը կներկայացվի IUCN Engage հարթակում՝ խրախուսելով համագործակցային մոտեցում քաղաքացիական տարածքի պաշտպանության երկարաժամկետ շրջանակ ստեղծելու համար։

Առաջընթացի ուղին

Աշխարհի բնապահպանական կոնգրեսին ընդառաջ Ռուբեն Խաչատրյանի ելույթը կարևոր հիշեցում է այն մասին, որ անհրաժեշտ է ապահովել բնապահպանության առաջնագծում կանգնած մարդկանց անվտանգությունը, պաշտպանվածությունը և ազատությունը։ Նրա համատեղ պատասխանատվության կոչը արձագանքում է ամբողջ IUCN ցանցում՝ վերահաստատելով այն ուղերձը, որ քաղաքացիական տարածքի պաշտպանությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին նախաձեռնությունների, այլև ամբողջ բնապահպանական շարժման ամբողջականության պահպանման համար։

«Մենք պետք է օգտագործենք IUCN ցանցի ուժը՝ օրինակ ծառայելու համար և երաշխավորենք, որ քաղաքացիական տարածքը շարունակի մնալ մեր գլոբալ ջանքերի հիմնաքարը», — եզրափակել է Խաչատրյանը։