Եգիպտական անգղը (Neophron percnopterus), որը բազմաթիվ տարածաշրջաններում համարվում է բնական ժառանգության խորհրդանիշ, ներկայումս վտանգված տեսակ է թե՛ ազգային, թե՛ միջազգային մակարդակներում։ Իր բազմացման տարածքի որոշ հատվածներում այն կանգնած է նույնիսկ վերացման վտանգի առաջ։ Հայաստանում այս տեսակի թվաքանակը նկատելիորեն նվազում է՝ կենսամիջավայրերի վատթարացման և կորստի, մարդու միջամտության, ուղղակի հետապնդման, գյուղատնտեսական դաշտերում թունաքիմիկատների կիրառման և սննդային ռեսուրսների պակասի հետևանքով։

Արձագանքելով այս հրատապ խնդրին՝ Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանության հիմնադրամը (FPWC), BirdLife International-ի աջակցությամբ և RENATE II ծրագրի շրջանակում, նախաձեռնել է կարևոր մոնիթորինգային ծրագիր։ Բուլղարիայի BirdLife գործընկեր կազմակերպության՝ Թռչունների պահպանության բուլղարական ընկերության (BSPB), և Վրաստանի գործընկեր կազմակերպության՝ Բնության պահպանության ընկերության (SABUKO) հետ համագործակցությամբ ծրագրի նպատակն էր իրականացնել եգիպտական անգղի պոպուլյացիայի ուսումնասիրություն Եղեգիսի հովտում և հարակից տարածքներում, ինչպես նաև նպաստել մասնակից կազմակերպությունների կարողությունների զարգացմանը։

Դաշտային ուսումնասիրությունն իրականացվել է հուլիսի վերջին՝ ռազմավարական մի ժամանակահատվածում, երբ եգիպտական անգղերի զույգերը ակտիվորեն կերակրում են իրենց ձագերին և շարունակում են կապված մնալ իրենց բնադրման վայրերին։ Դիտարկման կետերի և երթուղային դիտարկումների համադրմամբ թիմը փորձել է հայտնաբերել եգիպտական անգղերին, գնահատել հնարավոր բնադրման տարածքները և գրանցել ակտիվ բները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է եղել Եղեգիսի հովտի վրա, որը RENATE ծրագրի առանցքային տարածքներից մեկն է։ Չնայած ժամանակի սահմանափակությանը, թիմը նաև հասցրել է ուսումնասիրել Նորավանքի կարևոր թռչնաբանական տարածքը (IBA) և դրա հարակից շրջանները։

Հինգ ինտենսիվ դաշտային օրերի ընթացքում թիմը հայտնաբերել է շուրջ 30 բույն, որոնց թվում եղել են նաև եգիպտական անգղի բներ։ Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տվել, որ թեև պոպուլյացիան գտնվում է սպառնալիքի տակ, այնուամենայնիվ դեռ կան բազմանող զույգեր, որոնք նպաստում են տեսակի շարունակականությանը Հայաստանում։

Եգիպտական անգղից բացի, թիմը գրանցել է նաև այլ նշանակալի տեսակների բներ և դիտարկումներ։ Դրանց թվում էին՝

• գառնանգղ (Gypaetus barbatus)
• ոսկյա արծիվ (Aquila chrysaetos)
• տափաստանային բազեակ (Buteo buteo vulpinus)
• երկարոտն բազեակ (Buteo rufinus)
• սապսան (Falco peregrinus)
• արծվաբու (Bubo bubo)
• ագռավ (Corvus corax)

Այս տեսակների առկայությունը ևս մեկ անգամ վկայում է տարածաշրջանի էկոլոգիական հարստության մասին և ընդգծում դրա պահպանության կարևորությունը։

Այս ուսումնասիրությունը կարևոր քայլ է Հայաստանում եգիպտական անգղի պոպուլյացիայի ներկայիս վիճակը հասկանալու ուղղությամբ։ Հավաքագրված տվյալները կարևոր հիմք կդառնան հետագա պահպանական ռազմավարությունների մշակման համար՝ ուղղված այս վտանգված տեսակի պաշտպանությանն ու պահպանությանը։ FPWC-ն շարունակում է հավատարիմ մնալ վայրի բնության պահպանության իր առաքելությանը՝ համագործակցելով միջազգային և տարածաշրջանային գործընկերների հետ՝ Հայաստանի եզակի կենսաբազմազանությունը պաշտպանելու համար։

Իրազեկվածության բարձրացման և համագործակցության խորացման միջոցով մենք հույս ունենք ձևավորել այնպիսի կայուն միջավայր, որտեղ եգիպտական անգղը և մյուս վտանգված տեսակները կկարողանան պահպանվել ու զարգանալ նաև ապագա սերունդների համար։