Լայպցիգում կայացած EAZA 2024 համաժողովը համախմբել էր Եվրոպայի տարբեր երկրներից ex-situ պահպանության մասնագետների՝ վայրի բնության պահպանության ուղղությամբ համագործակցելու նպատակով։ Եվրոպական կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների ասոցիացիայի (EAZA) կողմից կազմակերպված այս կարևոր միջոցառումը հարթակ էր փորձի փոխանակման, ռազմավարությունների մշակման և պահպանական գործընկերությունների ամրապնդման համար։ Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանության հիմնադրամի (FPWC) հիմնադիր և տնօրեն Ռուբեն Խաչատրյանը կարևոր դեր է ունեցել՝ որպես EEP Closed Session Coordinator, ներկայացնելով Հայաստանում FPWC-ի կողմից իրականացվող գորշ արջերի պահպանության շարունակական նախաձեռնությունները։

Bear TAG նիստի ընթացքում արջերի EEP համակարգողների կողմից ներկայացվել են իրենց խնամքի տակ գտնվող արջերի վերաբերյալ թարմացումներ։ Ռուբեն Խաչատրյանը, որպես Ursus arctos syriacus ենթատեսակի համար EAZA-ի նոր EEP ծրագրի փոխհամակարգող և այս ենթատեսակի ստուդբուքի վարող, ընդգծել է EAZA-ի կենդանաբանական այգիների և FPWC-ի միջև համագործակցության կարևորությունը in-situ պահպանության աջակցման գործում։ Նա ներկայացրել է FPWC-ի աշխատանքները մարդ-արջ հակամարտությունների մեղմման, որբացած արջերի վերականգնման և Հայաստանում կենսական նշանակություն ունեցող կենսամիջավայրերի պահպանության ուղղությամբ։

Գորշ արջերի պաշտպանություն․ Կովկասյան վայրի բնության ապաստարան

2010 թվականին FPWC-ի կողմից հիմնադրված Կովկասյան վայրի բնության ապաստարանը (CWR) Հարավային Կովկասում առաջին մասնավոր պահպանվող տարածքն է, որն ընդգրկում է ավելի քան 30,000 հեկտար տարածք։ Այն ապաստան է վտանգված տեսակների համար, ինչպիսիք են պարսկական ընձառյուծը և հայկական մուֆլոնը, և առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գորշ արջերի պահպանությանը։ Հիմնական աշխատանքներից են պոպուլյացիաների մոնիթորինգը, հակամարտությունների ուսումնասիրությունը և կենսամիջավայրերի վերականգնումը։

Մարդ-արջ հակամարտությունների մեղմում

FPWC-ն արձագանքում է Հայաստանի հարավային շրջաններում աճող մարդ-արջ հակամարտություններին, որտեղ կլիմայի փոփոխությունն ու կենսամիջավայրերի կորուստը արջերին մղում են դեպի բնակավայրեր։ Ի պատասխան՝ FPWC-ն ստեղծել է արագ արձագանքման խումբ, տրամադրել է էլեկտրական ցանկապատեր և ներդրել է հավելյալ կերակրման ծրագրեր՝ արջերին համայնքներից հեռու պահելու համար։ Տեղական և միջազգային գործընկերների, այդ թվում՝ IUCN Bear Specialist Group-ի և Bears In Mind-ի հետ համագործակցությունը նպաստում է այս ջանքերի ամրապնդմանը՝ կենսամիջավայրերի վերականգնման, համայնքների իրազեկման և ֆերմերների վերապատրաստման միջոցով։

Վերականգնում, հետազոտություն և համագործակցություն

2016 թվականից ի վեր FPWC-ի Վայրի կենդանիների փրկարարական կենտրոնը փրկել և վերականգնել է ավելի քան 45 սիրիական գորշ արջ, այդպիսով նպաստելով EAZA-ի ex-situ պահպանական ջանքերին։ FPWC-ն սերտ համագործակցում է EAZA-ի, IUCN-ի և այլ կազմակերպությունների հետ՝ սիրիական գորշ արջի պահպանական վիճակը բարելավելու համար՝ հետազոտության, կենսամիջավայրերի պահպանության և կրթական ծրագրերի միջոցով։ Բացի այդ, EAZA անդամ կենդանաբանական այգիներին գենետիկորեն բազմազան արջեր տրամադրելով՝ FPWC-ն աջակցում է այս տեսակի համար հուսալի ապահովագրական պոպուլյացիայի ձևավորմանը։

Համատեղ գործողությունների կոչ

FPWC-ի համակցված մոտեցումը՝ կենսամիջավայրերի վերականգնում, հակամարտությունների մեղմում, հետազոտություն և համայնքային իրազեկում, մեծացնում է գորշ արջերի գոյատևման հնարավորությունները։ EAZA-ի հետ նման միջազգային համագործակցությունները վճռորոշ նշանակություն ունեն հաջողության համար։ Կլիմայի փոփոխության և կենսաբազմազանության կորստի պայմաններում EAZA 2024-ում քննարկված նախաձեռնությունները հզոր հիշեցում են, թե որքան կարևոր է միասին պաշտպանել մեր ընդհանուր բնական աշխարհը՝ տեսակ առ տեսակ։

Միացե՛ք նախաձեռնությանը

Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանության հիմնադրամը հրավիրում է ձեզ միանալ Հայաստանի բացառիկ վայրի բնության պաշտպանության առաքելությանը։ Անկախ նրանից՝ դուք աջակցում եք պահպանական ծրագրերին, բարձրացնում եք իրազեկվածությունը կամ ներգրավվում եք կամավորական աշխատանքներում, ձեր մասնակցությունը կարող է ունենալ նշանակալի ազդեցություն։